Δράση

ΟΛΕΣ ΟΙ ΔΡΑΣΕΙΣ

Επιστολή μετά από την Συνεδρία της Βουλής 19 Σεπτεμβρίου για έσταση αποφάσεων Επαρχιακών και Κεντρικών Επιτροπών

Προς Υπουργό Παιδείας και Πολιτισμού, Κύριο Κ. Χαμπιαούρη 

Αξιότιμε κύριε Υπουργέ,

Θέμα: Αίτημα επανεξέτασης περιπτώσεων που παρέμειναν εκτός του γενικού πλαισίου εκπαίδευσης ή και χωρίς αναγκαίες προσαρμογές και υποστήριξη στην εκπαίδευση 

  1. Σε συνέχεια επιστολής διαμαρτυρίας μας ημερ. 10/9/2018, στην οποία δεν έχουμε λάβει οποιαδήποτε απάντηση, επανερχόμαστε υπό το φως των πρόσφατων εξελίξεων αλλά και της κατάστασης στην οποία βρίσκονται ή και αναγκάζονται να βρίσκονται πολλά παιδιά με αναπηρίες ή και εκπαιδευτικές ανάγκες.

  2.  Ένα μήνα μετά την έναρξη της νέας σχολικής χρονιάς, απευθυνόμαστε σε εσάς ενόσω υπάρχουν παιδιά τα οποία βρίσκονται ακόμα και εκτός της εκπαίδευσης, στα σπίτια τους, λόγω (α) τηςμη λήψης αποφάσεων από την ΕΕΕΑΕ, ή της (β) μη έγκαιρης ενημέρωσης των γονιών τους σχετικά, ή ακόμα και λόγω (γ)του ότιέχουν μεν, ληφθεί αποφάσεις σε πρώτο ή και σε δεύτερο βαθμό, από την ΚΕΕΑΕ, αλλά είναι ελλιπείς, ανεπαρκείς, ασαφείς και δεν ανταποκρίνονται στα όποια πρότυπα δικαιωμάτων, ενιαίας, συμμετοχικής και πραγματικά συμπεριληπτικής εκπαίδευσης των παιδιών στην εκπαίδευση, αλλά αντιθέτως διαιωνίζουν την ανασφάλεια και τον αποκλεισμό των παιδιών, σε μεγάλη η μικρότερη κλίμακα.

  3. Μεταξύ άλλων, στις περιπτώσεις αυτές ((γ)) γνωρίζουμε ότι βρίσκονται: 

i.  Παιδιά τα οποία, αντίθετα προς το δικαίωμα φοίτησης τους στη γενική εκπαίδευση σε ίση βάση με τους συμμαθητές τους αλλά και αντίθετα προς τη βούληση των ίδιων και των οικογενειών τους, αποφασίστηκε να φοιτούν σε διαχωριστικό πλαίσιο (ειδική μονάδα, ειδικό σχολείο) και είναι συνεπώς καταδικασμένα εκτός από τον αποκλεισμό και την απομόνωση π.χ. «της μονάδας», σε χαμηλού επιπέδου εκπαίδευση και σε μία κατάσταση στασιμότητας χωρίς μέλλον.  

ii. Παιδιά που αναμένουν απόφαση, ή δεν φοίτησαν έως σήμερα λόγω του ότι οι αποφάσεις της ΕΕΕΑΕ ή της ΚΕΕΑΕ απέρριψαν την παροχή προσωπικής βοήθειας μέσω υπηρεσιών συνοδού ή δεν διευκρινίζουν κατά πόσο αυτές οι υπηρεσίες θα παρέχονται ή όχι, ή εάν θα παρέχονται σε ατομική βάση ή όχι, ή εάν οι συνοδοί που θα εργοδοτούνται θα είναι κατάλληλοι για το παιδί στο οποίο θα παρέχουν τις υπηρεσίες τους. Διαπιστώσαμε επίσης ότι σε καμία περίπτωση δεν αναγνωρίστηκε η ανάγκη για ατομική βοήθεια/συνοδεία παιδιών που θα βρίσκονται σε μονάδες και σε κανένα παιδί δεν αναγνωρίστηκε η ανάγκη για πλήρη, ατομική μαθησιακή υποστήριξη σε όλα τα μαθήματα και για όλη την ημέρα. 

iii. Παιδιά για τα οποία αποφασίστηκε η φοίτησή τους σε μονάδα ή στη γενική τάξη, αλλά δεν έχει καθοριστεί ατομικό εκπαιδευτικό πρόγραμμα και τονίζουμε το εκπαιδευτικό διότι η εμπειρία μας, μας έδειξε ότι η εκπαίδευση που λαμβάνουν είναι εξαιρετικά λίγη και η υποτίμηση των ικανοτήτων τους μεγάλη. 

 iv. Παιδιά στα οποία θα πρέπει να παρασχεθούν τεχνικά και τεχνολογικά μέσα για σκοπούς μάθησης/εκπαίδευσης και επικοινωνίας μαζί με την κατάρτιση των ίδιων αλλά και όλων των εκπαιδευτικών και του προσωπικού που συμμετέχουν στον εκπαιδευτικό τους κύκλο, για την καλύτερη δυνατή χρήση των μέσων αυτών. Δυστυχώς υπάρχουν περιπτώσεις στις οποίες δεν λήφθηκε ούτε κατά το ελάχιστο υπόψη το στοιχείο αυτό, κατά την αξιολόγηση, ακόμα και στην περίπτωση παιδιών που επικοινωνούν αποκλειστικά μέσω της εναλλακτικής επικοινωνίας. 

v. Παιδιά τα οποία θα πρέπει να υποστηρίζονται με προσβάσιμο υλικό, μέτρα διευκόλυνσης και προσαρμογές είτε των τρόπων μάθησης και της επικοινωνίας είτε του χώρου αλλά δεν γίνεται λόγος για τέτοια μέτρα. 

  1. Την κατάσταση αυτή του αποκλεισμού ή της παρεμπόδισης της φοίτησης πολλών παιδιών μεταφέραμε και καταγγείλαμε σε εσάς με την επιστολή μας ημερ. 10/9/2018 αλλά και σε άλλες περιπτώσεις, μία από τις οποίες ήταν η συνεδρίαση της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Παιδείας και Πολιτισμού στις 19/9/2018. 

  2. Στην εν λόγω συνεδρίαση και με την παραδοχή της Προϊστάμενης της Ειδικής Αγωγής και Εκπαίδευσης του Υπουργείου Παιδείας πληροφορηθήκαμε πόσο απροετοίμαστο ήταν το Υπουργείο για την όποια λήψη αποφάσεων και μέτρων σε ό,τι αφορά τα παιδιά με αναπηρίες όσο και για το βασικό εμπόδιο που παρεμβάλλεται για τη λήψη ορθών νομικά αποφάσεων που είναι το οικονομικό. Διαπιστώσαμε με λύπη μας και με αφορμή ένααπό τα πολλά προβλήματα που τα παιδιά μας αντιμετωπίζουν στην εκπαίδευση, αυτό της μη παροχής επαρκούς αριθμού συνοδών, ότι καθοριστικός παράγοντας των αποφάσεων που λαμβάνονται είναι το κόστος. Με το κόστος (για την πρόσληψη συνοδών, πόσω μάλλον κατάλληλα καταρτισμένων συνοδών και βοηθών, αλλά και των λοιπών μέτρων που θα καταστήσουν εφικτή την ίση πρόσβαση και άσκηση του δικαιώματος στην εκπαίδευση των παιδιών, υπηρεσιών, προγραμμάτων, τεχνικών και τεχνολογικών μέσων) στο επίκεντρο των αποφάσεων και της δράσης του Υπουργείου στον τομέα της εκπαίδευσης των παιδιών με αναπηρία, εκ των πραγμάτων, το δικαίωμα στην εκπαίδευση των παιδιών, με όλα τα αναγκαία μέτρα, δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί. 

  3. Η εξήγηση αυτή σε καμία περίπτωση δεν γίνεται δεκτή από εμάς, διότι καταδεικνύει ότι κριτήριο δεν είναι τα συμφέροντα των παιδιών και το δικαίωμά τους στην εκπαίδευση χωρίς διάκριση λόγω αναπηρίας και χωρίς εμπόδια, αλλά το συμφέρον και ειδικότερα το οικονομικό συμφέρον του Υπουργείου. Είναι πλέον πασηφανές ότι το ίδιο κριτήριο διέπει και τις αποφάσεις που λαμβάνονται από τις Επιτροπές του Υπουργείου (ΕΕΕΑΕ και ΚΕΕΑΕ), γεγονός που εξηγεί και τις ελλείψεις και εκπτώσεις στην ποιότητα της εκπαίδευσης που τα παιδιά μας λαμβάνουν όποια και εάν είναι η απόφαση του πλαισίου και υπηρεσιών φοίτησής τους. Συνεπώς θεωρούμε ότι οι αποφάσεις αυτές λήφθηκαν ή πρόκειται να ληφθούν σε λανθασμένη βάση και σε βάρος των παιδιών αλλά και των διεθνών συμβάσεων που η Δημοκρατία οφείλει να σέβεται και να τηρεί όπως τη Σύμβαση για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρίες και τη Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού. 

  4.  Η επένδυση όλων των αναγκαίων οικονομικών και ανθρώπινων πόρων από το Υπουργείο σας για το σκοπό της δημιουργίας συνθηκών ενιαίας εκπαίδευσης για όλα τα παιδιά, μέσω του κατάλληλου και έγκαιρου σχεδιασμού τους αποτελεί μέρος ακριβώς των υποχρεώσεων του Υπουργείου, όπως υπογραμμίζεται και στο σχετικό Γενικό Σχόλιο της Επιτροπής του ΟΗΕ για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρίες (Αρ. 4 – RighttoInclusiveEducation, μεταξύ άλλων παρ. 67). 

  5. Υπενθυμίζουμε επίσης ότι σχετικά με το άρθρο 24 της Σύμβασης του ΟΗΕ για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρίες, σύσταση της ίδιας Επιτροπής (παρ. 49-50) προς την Κύπρο από το Μάιο του 2017, ήταν όπως το Υπουργείο «υιοθετήσει ένα σαφές, στοχευμένο και αρκούντως υποστηριζόμενο οικονομικά /χρηματοδοτούμενο [adequatelyfunded] σχέδιοτο οποίο να καλύπτει την πρόσβαση σε εύλογες προσαρμογές και την επαρκή επιμόρφωση και εκπαίδευση των εκπαιδευτικών, ώστε να διασφαλισθεί ολοένα και περισσότερο ότι οι μαθητές με αναπηρία θα ασκούν το δικαίωμά τους στην ενιαία εκπαίδευση». Η Επιτροπή κάλεσε επίσης το Υπουργείο σας να αποφασίσει ένα σαφές νομικό πλαίσιο για την ενιαία εκπαίδευση την υλοποίηση του οποίου να παρακολουθεί με σκοπό την πλήρη αντικατάσταση της φοίτησης σε διαχωριστικό πλαίσιο, από την ενιαία εκπαίδευση, ενώ υπενθύμισε την υποχρέωση του Υπουργείου να καθοδηγείται από το Γενικό Σχόλιο Αρ. 4 και τους στόχους 4.5. και 4(α) των Στόχων για τη Βιώσιμη Ανάπτυξη.
     
  6. Σε άλλο σημείο, η Επιτροπή τόνισε ότι ακόμα και όταν οι γονείς δεν συναινούν σχετικά, το δικαίωμα φοίτησης των παιδιών με αναπηρίες στη γενική εκπαίδευση αυτό θα πρέπει να διασφαλίζεται σε πλαίσιο ενιαίας εκπαίδευσης (παρ. 21 - 22). Η θέση αυτή αποτελεί και τη δική μας θέση αρχής οποιαδήποτε παρέκκλιση από την οποία αποτελεί παραβίαση του δικαιώματος στην εκπαίδευση.
     
  7.  Ενόψει όλων των πιο πάνω και με έμφαση στις ως άνω παραδοχές εκ μέρους του Υπουργείου, δεν μπορούμε παρά να θεωρήσουμε ως νομικά επισφαλείς τις αποφάσεις που λήφθηκαν από τις ΕΕΕΑΕ και ΚΕΕΑΕ σχετικά με τις περιπτώσεις που σας αναφέρουμε στην επιστολή μας ημερ. 10/9/2018, ενώ, μοναδική κατάλληλη λύση θεωρούμε αναπόφευκτα την πλήρη αναθεώρηση και επανεξέταση όλων των αποφάσεων των ΕΕΕΑΕ και ΚΕΕΑΕ που λήφθηκαν για τις περιπτώσεις αυτές, στην ορθή νομική τους βάση, με σκοπό τη διάνοιξη του δρόμου που θα επιτρέψει σε όλα τα παιδιά να φοιτήσουν ισότιμα με τα άλλα παιδιά και να δημιουργήσουν στη ζωή τους το μέλλον που δικαιούνται.
     
  8. Σε αυτή την κατεύθυνση της αναθεώρησης των αποφάσεων, αναμένουμε ότι τουλάχιστονστις περιπτώσεις όπου οι οικογένειες και τα παιδιά με αναπηρίες ζητούν αλλαγή πλαισίου και φοίτηση των παιδιών στο γενικό πλαίσιο φοίτησης, το αίτημά τους αυτό ικανοποιηθεί κατά τρόπο ολοκληρωμένο βάσει και του άρθρου 24 και των Συστάσεων και του Γενικού Σχολίου της Επιτροπής του ΟΗΕ. Για τις λοιπές περιπτώσεις, όπου οι γονείς έχουν ήδη δεχθεί τη φοίτηση των παιδιών τους σε ειδικές μονάδες, το ελάχιστο που οφείλει το Υπουργείο να προβεί στην άμεση και εξύψωση του επιπέδου εκπαίδευσης που λαμβάνουν παρέχοντας τους υπηρεσίες ατομικής βοήθειας/συνοδείας, εξατομικευμένης υποστήριξης, εύλογων προσαρμογών, ολοκληρωμένου εκπαιδευτικού προγράμματος και προετοιμασίας τους για φοίτηση στη γενική τάξη με όλες τις αναγκαίες διαφοροποιήσεις, προσαρμογές και μέτρα πλήρους συμμετοχής τους στην εκπαίδευση. 

 

Με εκτίμηση 

Γιούλα Πιτσιάλη 
Εκπρόσωπος Ομάδας Πρωτοβουλίας Γονέων και φίλων παιδιών με αναπηρίες 

 Με την στήριξη των οργανώσεων 

1. ‘Αγκαλιά Ελπίδας’ Παγκύπρια Οργάνωση Γονέων και φίλων Παιδιών με εγκεφαλική και άλλες παραλύσεις. 
2. Παγκύπριος Σύνδεσμος Σύνδρομο Down
3. Παγκύπρια Οργάνωση Τυφλών 

Κοιν. : Πρόεδρο και μέλη Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Παιδείας και Πολιτισμού
Επίτροπο Προστασίας Δικαιωμάτων Παιδιού