Δράση

Επιστολή Διαμαρτυρίας - Ομάδα πρωτοβουλίας γονέων και φίλων παιδιών με αναπηρίες η/και εκπαιδευτικές ανάγκες

Προς: Υπουργό Παιδείας και Πολιτισμού , Κύριο Κ. Χαμπιαούρη

Θέμα: Διαμαρτυρία για τον αποκλεισμό Παιδιών με Αναπηρίες η και εκπαιδευτικές ανάγκες από το γενικό εκπαιδευτικό σύστημα, τη μη δημιουργία συστήματος ενιαίας εκπαίδευσης και τη μη παροχή εύλογων προσαρμογών για την ίση πρόσβαση και συμμετοχή τους στο γενικό σχολείο.

Αξ. Κύριε,

Οι Γονείς Παιδιών με αναπηρίες η/και Εκπαιδευτικές Ανάγκες Διαμαρτύρονται έντονα για ακόμη μια χρονιά για τον διαχωρισμό και την άνιση αντιμετώπιση των παιδιών τους από το Υπουργείο Παιδείας και κατ’ επέκταση από την Κυπριακή Δημοκρατία. 

Αίτημα μας είναι η άμεση εφαρμογή της κυρωθείσας από την Κυπριακή Δημοκρατία Σύμβαση του ΟΗΕ με τρόπο που να διασφαλίζει στα παιδιά μας τα δικαιώματα τους μέσα από ένα σύστημα Ενιαίας Εκπαίδευσης. Καθοδήγηση για την εφαρμογή της παρέχει το Γενικό Σχόλιο Αρ. 4 που εκδόθηκε από την Επιτροπή του ΟΗΕ για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρίες καθώς και οι Καταληκτικές Παρατηρήσεις της Επιτροπής για την εκπαίδευση στην Κύπρο και άλλα κράτη.
Διεκδικούμε το δικαίωμα των παιδιών με αναπηρίες στην εκπαίδευση, χωρίς διάκριση και με ίσες ευκαιρίες βάσει του άρθρου 24 της Σύμβασης.

Δεν υπάρχει καμία ανοχή πλέον σε πολιτικές και αποφάσεις αποκλεισμού, διακρίσεων ή κατώτερης εκπαίδευσης με δικαιολογία ότι κάποια παιδιά δεν «μπορούν να αντεπεξέλθουν στο γενικό σχολείο». Οι Γονείς Παιδιών με Αναπηρία ή/και εκπαιδευτικές ανάγκες είναι έτοιμοι να καταγγείλουν την Κυπριακή Δημοκρατία για Παραβίαση των Δικαιωμάτων των παιδιών τους και να αρνηθούν τρόπους φοίτησης που καταπατούν τα κεκτημένα Δικαιώματα των Παιδιών τους οι οποίες προωθούν την Διάκριση τους από τους άλλους μαθητές σε οποιοδήποτε επίπεδο αφορά την εκπαίδευση μέσα και έξω από την τάξη, στο σχολείο, τις σχολικές δραστηριότητες και όλο το σχολικό και μαθητικό γίγνεσθαι. 

Ζητούμε την παρέμβαση σας από την πιο καίρια θέση για την άμεση και οριστική επίλυση των παραβιάσεων που ασκήθηκαν σε βάρος των μαθητών με αναπηρίες η/και εκπαιδευτικές ανάγκες που θα θέσουμε ενώπιον σας, για να μπορέσουν να ξεκινήσουν την Σχολική Χρονιά σε ισότιμη βάση με τους Συμμαθητές τους. Σε ισότιμη βάση, στην πράξη σημαίνει με την παροχή όλων των μέσων, υλικών, διαδικαστικών, τεχνολογικών, μεθοδολογικών και υποστηρικτικών, που επιτυγχάνουν την ανάπτυξη των παιδιών στο μέγιστο βαθμό, την παροχή ευκαιριών και πεδίου ανάδειξης των ταλέντων και των ικανοτήτων τους σε όλα τα επίπεδα, τη συμμετοχή τους και την πλήρη ενσωμάτωσή τους στο περιβάλλον που λέγεται, τάξη, σχολείο, μαθητές. Δεν σημαίνει την καταδίκη τους ως ανίκανων, απλώς και μόνο επειδή μπορεί να έχουν μία ή περισσότερες αναπηρίες, αφού αναπηρία δεν σημαίνει ανικανότητα αλλά διαφορετικότητα. Δεν σημαίνει τη στέρηση από αυτούς της εκπαίδευσης, ούτε το χωρισμό τους από τα παιδιά της ηλικίας τους επειδή έχουν «ειδικές» ανάγκες, αλλά τη δημιουργία συνθηκών ώστε οι ανάγκες τους ως παιδιών να εξυπηρετούνται με σεβασμό στη διαφορετικότητά τους. Δεν είναι τα ίδια μια αναπηρία αλλά η αναπηρία είναι μέρος της ταυτότητας τους. 
Μετά από συνάντηση που είχαμε με τους γονείς τα προβλήματα που έχουν έρθει στην αντίληψη μας είναι:

Τρία παιδιά δεν τους επιτράπηκε η φοίτηση στην Ενιαία Εκπαίδευση, με αποτέλεσμα τα παιδιά αυτά και οι γονείς τους, δεν θέλουν να φοιτήσουν σε οποιαδήποτε άλλα πλαίσια τα οποία τα στοχοποιούν και δεν τους επιτρέπουν ισότιμη εκπαίδευση όπως άλλωστε είναι το αναφαίρετο Δικαίωμα τους. Αιτούμαστε την άμεση έγκρισή τους για φοίτηση στο Ενιαίο Πλαίσιο Εκπαίδευσης μαζί με τον ατομικό Συνοδό ή στήριξη που χρειάζονται για να μπορέσουν να πάνε άμεσα σχολείο.

Εδώ παραθέτουμε κατάλογο ονομάτων και Αιτημάτων

Έχουμε επίσης καταγγελίες ότι η Εφορία Στροβόλου δεν έχει καλέσει τους Γονείς στην διαδικασία πρόσληψης Συνοδών και αιτούμαστε να γίνει διερεύνηση και να μας ενημερώσετε εάν αυτό είναι νόμιμο. 

Αναμένουμε την άμεση παρέμβασή σας και ζητούμε συνάντηση μαζί σας για διευκρίνηση και συζήτηση όλων των θεμάτων που χρόνια τώρα μας απασχολούν στην εκπαίδευση.

Με εκτίμηση 

Γιούλα Πιτσιάλη 
Εκπρόσωπος Ομάδας Πρωτοβουλίας Γονέων και φίλων παιδιών με αναπηρίες 

Με την στήριξη των οργανώσεων 
1. ‘Αγκαλιά Ελπίδας’ Παγκύπρια Οργάνωση Γονέων και φίλων Παιδιών με εγκεφαλική και άλλες παραλύσεις. 
2. Παγκύπριος Σύνδεσμος Σύνδρομο Down
3. Παγκύπρια Οργάνωση Τυφλών

Γενικά Αιτήματα - Ανάλυση

Παραπέμπουμε στο άρθρο 24 της Σύμβασης που είναι και το άρθρο 24 του κυπριακού αντίστοιχου νόμου που δεσμεύει το Υπουργείο Παιδείας. Διασφαλίζει τα εξής:

(α) τα παιδιά με αναπηρία δεν αποκλείονται από το γενικό εκπαιδευτικό σύστημα λόγω της αναπηρίας. Η φοίτηση όλων των παιδιών στο ενιαίο εκπαιδευτικό σύστημα δεν είναι διαπραγματεύσιμη. Καμία επιτροπή και καμία αξιολόγηση δεν μπορεί να στερεί από τα παιδιά με αναπηρίες το δικαίωμα τους για ίση πρόσβαση στην δωρεάν και ποιοτική εκπαίδευση. Δυστυχώς οι πρακτικές του Υπουργείου Παιδείας εξαναγκάζουν τους γονείς για φοίτηση των παιδιών τους στις Ειδικές Μονάδες ή και στα Ειδικά σχολεία αφαιρώντας τους το δικαίωμα για εκπαίδευση, αφού οι πρακτικές αυτών των ειδικών πλαισίων δεν βοηθούν στην ακαδημαϊκή τους ανάπτυξη στο μέγιστο των ικανοτήτων τους. Σε άλλες περιπτώσεις τα παιδιά είναι στη γενική τάξη αλλά είναι παρατημένα είτε μόνα τους είτε στα χέρια ενός «ειδικού» χωρίς η ενσωμάτωση και η συμμετοχή τους να απασχολεί οποιονδήποτε άλλο, με αποτέλεσμα πάλι να βιώνουν το διαχωρισμό και τον αποκλεισμό. 
Πολλές φορές υπάρχει ο εκφοβισμός των οικογενειών ως προς την απόφαση τους για φοίτηση των παιδιών τους σε τάξεις στο ότι δεν θα μπορέσουν τα παιδιά με αναπηρίες να συμβαδίσουν με την τάξη και έτσι τους αποτρέπουν από την ενιαία εκπαίδευση. 

Επίσης να αναφέρουμε ότι η παροχή θεραπειών στα ειδικά σχολεία και η παντελής έλλειψη παροχής υπηρεσιών θεραπείας κατά τις απογευματινές ώρες αποτελεί αντικίνητρο προς τις οικογένειες για να εγγράφουν τα παιδιά τους στην ενιαία εκπαίδευση και ως εκ τούτου αυτή η πρακτική λειτουργεί ενάντια της φιλοσοφίας της Σύμβασης. 

(β) τα ΑμεΑ μπορούν να έχουν πρόσβαση σε μια ενταξιακή, ποιοτική και δωρεάν πρωτοβάθμια εκπαίδευση και δευτεροβάθμια εκπαίδευση, σε ίση βάση με τους άλλους, στις κοινότητες στις οποίες ζουν.

Για να μπορούν να έχουν πρόσβαση τα παιδιά με αναπηρία θα πρέπει και η εκπαιδευτική Ύλη να είναι σχεδιασμένη βάση των αρχών της προσβασιμότητας και του καθολικού σχεδιασμού (βλ. άρθρα 2, 3, 9 και 24 της Σύμβασης), λαμβάνοντας υπόψη τη διαφορετικότητά τους (στην επικοινωνία, την έκφραση, τις μαθησιακές ικανότητες κ.ο.κ). Η εκπαιδευτική ύλη σήμερα δεν απευθύνεται στα παιδιά με αναπηρίες και αυτό αποτελεί από μόνο του διάκριση (βλ. άρθρα 2 και 5 της Σύμβασης). Η πρόσβαση στην ύλη είναι κάτι που άμεσα θα πρέπει να σχεδιαστεί λαμβάνοντας υπόψιν όλες τις αναπηρίες, και όλα τα κείμενα να τροποποιηθούν σε easy to read και άλλες προσβάσιμες μορφές (π.χ. one step διατυπώσεις για τη δυσλεξία ή τη δυσαριθμησία). Μέχρι να γίνει αυτό για τους μαθητές που φοιτούν ήδη θα ρέπει να δίνονται σαφείς οδηγίες από την ΕΕΕΑΕ για διαφοροποίηση της ύλης και των εξεταστικών δοκιμίων σε μορφή που να μπορούν τα παιδιά με αναπηρίες να μάθουν και να εξεταστούν βάση του δικού τους εκπαιδευτικού προφίλ και δυνατοτήτων τους.

(γ) παρέχεται εύλογη προσαρμογή ούτως ώστε να αφαιρούνται τα όποια εμπόδια κατά την πρόσβαση στη μάθηση και να εξυπηρετούνται όλες οι ανάγκες του ατόμου.

Οι εύλογές προσαρμογές είναι τις περισσότερες φορές ανώφελες γιατί δίνονται με βάση τις υφιστάμενες πρακτικές και μια έτοιμη λίστα του υπουργείου Παιδείας χωρίς εξατομίκευση στον εκάστοτε μαθητή και χωρίς να λαμβάνεται υπόψη «πρωτίστως το συμφέρον του παιδιού», με τρόπο, δηλαδή, που να του προσδίδεται προτεραιότητα έναντι άλλων παραγόντων που πιθανόν να εμπλέκονται σε μια απόφαση.

(δ) τα παιδιά με αναπηρία λαμβάνουν την υποστήριξη που απαιτείται, εντός του γενικού εκπαιδευτικού συστήματος, για να διευκολύνουν την αποτελεσματική τους εκπαίδευση θέτοντας υψηλούς εκπαιδευτικούς και εξατομικευμένους στόχους. Παραδείγματα της υποστήριξης αυτής περιλαμβάνουν τα εξής: 

• πρόσληψη του αναγκαίου επιστημονικού και άλλου προσωπικού: Οι συνοδοί οι οποίοι συνοδεύουν τα παιδιά στην τάξη θα πρέπει να είναι προσοντούχοι ανάλογα με την αναπηρία, τις ανάγκες και τις επιθυμίες του μαθητή για να μπορούν είτε με συνδιδασκαλία και συνεργασία δηλαδή με το γενικό εκπαιδευτικό, είτε σε ατομικό επίπεδο τουλάχιστον, να στηρίζουν τον μαθητή και τον διδάσκοντα. Σήμερα οι συνοδοί, ιδίως των Ειδικών Μονάδων δεν προσλαμβάνονται με βάση της πραγματικής ανάγκης των παιδιών αλλά στη βάση της πραγματικής οικονομικής ανάγκης του υπουργείου. 
• εξασφάλιση κάθε άλλης αναγκαίας επιστημονικής ή/και άλλης υπηρεσίας, εξοπλισμού και επιμόρφωσης,
• εφοδιασμός και διαμόρφωση των χώρων στους οποίους παρέχεται αγωγή και εκπαίδευση σε παιδιά με αναπηρία όλων των απαραίτητων σύγχρονων εκπαιδευτικών ή και άλλων μέσων, σε γενικό ή ατομικό επίπεδο, για να καλυφθούν οι ανάγκες κάθε παιδιού,
• ύπαρξη στους χώρους στους οποίους παρέχεται η εκπαίδευση σε παιδιά με αναπηρία όλων των απαραίτητων διευκολύνσεων για απρόσκοπτη διακίνηση, δραστηριοποίηση, εξάσκηση, ψυχαγωγία και γενικά για την ικανοποίηση των ατομικών αναγκών κάθε παιδιού, στα πλαίσια της έννοιας της ενιαίας εκπαίδευσης.

Η Υποστηρικτική τεχνολογία είναι πολύ σημαντική και απαιτεί ειδικούς για αξιολόγηση του κατάλληλου μέσου που θα επιτρέψει στον μαθητή με αναπηρίες να έχει πρόσβαση στην επικοινωνία και στην εκπαίδευση. Η στήριξη των παιδιών στην υποστηρικτική τεχνολογία είναι απαραίτητη. Σήμερα Υπάρχει μεγάλη καθυστέρηση στην αξιολόγηση υποστηρικτικής τεχνολογίας. Επίσης δεν υπάρχουν ακαδημαϊκά προσοντούχα άτομα που να μπορούν να αξιολογήσουν σωστά και να εκπαιδεύσουν τα παιδιά σε διάφορες μορφές υποστηρικτικής τεχνολογίας.

(ε) αποτελεσματικά εξατομικευμένα μέτρα υποστήριξης παρέχονται σε περιβάλλοντα που μεγιστοποιούν την ακαδημαϊκή και κοινωνική ανάπτυξη, σύμφωνα με το σκοπό της πλήρους συμμετοχής στην εκπαίδευση σε πλαίσιο ενιαίας εκπαίδευσης.

Η διαφοροποίηση της ύλης με τρόπο που να επιτρέπει στο παιδί να αναπτύξει στο μέγιστο των ικανοτήτων του βάση του δικού του εκπαιδευτικού προφίλ δεν αποτελεί αδικία ώς προς τα άλλα παιδία όπως υποστηρίζει το Υπουργείο Παιδείας. Αντίθετα η μη διαφοροποίηση αποτελεί διάκριση ως προς τα παιδιά με αναπηρίες.

Έκθεση της Επιτρόπου αναφορικά με τις διαδικασίες και διοικητικές πρακτικές που διέπουν τη λήψη απόφασης για ένταξη παιδιών με αναπηρίες σε συγκεκριμένο πλαίσιο φοίτησης, Μάιος 201706/06/2017 "είναι δικαίωμα των παιδιών, να ξεκινήσουν την εκπαιδευτική διαδικασία από το επίπεδο στο οποίο βρίσκονται, να εργάζονται με τρόπο και ρυθμό που να ανταποκρίνεται στο μαθησιακό προφίλ τους, να αξιολογούνται στη βάση εξατομικευμένων στόχων και με τρόπο που να μπορούν να δείξουν αυτό που έμαθαν. Ως εκ τούτου, η διαφοροποίηση της διδασκαλίας αλλά και της αξιολόγησης των μαθησιακών στόχων, στη βάση των ατομικών αναγκών τους, αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για την πρακτική εφαρμογή των δικαιωμάτων τους, όπως αυτά ορίζονται στη Σύμβαση".

Έκθεση της Επιτρόπου αναφορικά με την πρακτική εφαρμογή των δικαιωμάτων των παιδιών που λαμβάνουν Ειδική Αγωγή και Εκπαίδευση στα δημόσια σχολεία, 28/11/2014

http://www.childcom.org.cy/…/604899A4286F535FC2257D9E0028DD…

Το Υπουργείο Παιδείας εμμένει στην παράλογη πρακτική του, της ᾽μιας κοπής᾽ ανελαστικής εκπαιδευτικής ύλης για όλα τα παιδιά, ανεξαρτήτως δυνατοτήτων.

Αναλυτικά Αιτούμαστε:

• Να εξασφαλισθεί το δικαίωμα όλων των παιδιών για φοίτηση στη γενική εκπαίδευση η οποία και θα πρέπει να είναι ενιαία και συμμετοχική υπό τους όρους των διεθνών συμβάσεων, και μόνο με συναίνεση των γονιών το παιδί να οδηγείται σε κλειστού τύπου εκπαίδευση, όπως Ειδικές Μονάδες και Ειδικά Σχολεία και εφόσον υπάρχουν πραγματικά σοβαροί λόγοι.
• Να Νομοθετηθεί η Έγκαιρη και συστηματική Αξιολόγηση από ομάδα ειδικών, ανεξάρτητων από το Υπουργείο Παιδείας οι οποίοι θα μπορούν να εισηγηθούν τί χρειάζεται το παιδί, πριν ακόμη φοιτήσει στην Α τάξη του Δημοτικού, και την δέσμευση του Υπουργείου Παιδείας ότι θα παρέχει όλες τις βοήθειες που χρειάζεται το παιδί βάση της αξιολόγησης του, έγκαιρα. Αυτή η αξιολόγηση θα πρέπει να επαναλαμβάνετε και να καταγράφετε η πρόοδος του παιδιού καθώς και να υπάρχει εποπτεία κατά πόσο εφαρμόζετε σωστά το ατομικό πρόγραμμα του παιδιού. Σκοπός της αξιολόγησης θα πρέπει να είναι η περαιτέρω ενδυνάμωση και ενίσχυση του παιδιού στην κατεύθυνση της ενσωμάτωσης στη γενική τάξη και ποτέ η οπισθοδρόμηση δηλαδή η μεταφορά του σε διαχωριστικό σύστημα εκπαίδευσης.
• Η εκπαιδευτική Υπηρεσία να μπορεί να είναι ευέλικτη, στους διορισμούς, και σε συνεννόηση πάντα με το Υπουργείο Παιδείας για να μπορούν να τοποθετούνται δάσκαλοι και καθηγητές, εύστοχα βάση των αναγκών του κάθε σχολείου και της κάθε τάξης.
• Η πρόσληψη προσοντούχων σχολικών βοηθών ανάλογα με τις ανάγκες του κάθε παιδιού, θα βοηθήσει σε μεγάλο βαθμό την επιτυχή συμμετοχή των μαθητών με αναπηρίες στην Ενιαία Εκπαίδευση. Άμεση αλλαγή της διαδικασίας πρόσληψης Συνοδών καθώς και η εξασφάλιση τους σε απογευματινά ή καλοκαιρινά προγράμματα που οργανώνονται στα πλαίσια του Σχολείου.
• Συστηματική και αναγκαστική εκπαίδευση των δασκάλων και καθηγητών που καλούνται να εκπαιδεύσουν παιδιά με αναπηρίες ως προς την αναπηρία τους, καθώς επίσης και ως προς το περιεχόμενο της Σύμβασης. Στήριξη των εκπαιδευτικών με διαφοροποιημένο υλικό. 
• Το υπουργείο να υιοθετήσει τις αρχές καθολικού σχεδιασμού εκπαίδευσης (UniversalDesignforLearning), λαμβάνοντας υπόψιν τις ανάγκες όλων των παιδιών .Η εκπαιδευτική ύλη να είναι προσβάσιμη δηλαδή για όλα τα παιδιά . Μέχρι να γίνει αυτό θα πρέπει να δίνονται σαφείς οδηγίες από την ΕΕΕΑΕ για διαφοροποίηση της ύλης και των εξεταστικών δοκιμίων σε μορφή που να μπορούν τα παιδιά με αναπηρίες να μάθουν και να εξεταστούν βάση του δικού τους εκπαιδευτικού προφίλ και δυνατοτήτων τους (μεταφρασμένα σε συμβολογράφο, σε απλή γλωσσική διατύπωση, ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής, προφορική εξέταση κ.α). 
• Επίσπευση των διαδικασιών παροχής όλων των απαραίτητων βοηθημάτων και υποστηρικτικής τεχνολογίας που θα επιτρέψει σε αυτά τα παιδιά να ενταχθούν και να συμμετέχουν στην σχολική κοινότητα .Ο εξοπλισμός θα πρέπει να παρέχετε κατά την πρώτη μέρα φοίτησης τους στο Δημοτικό και όχι σε ένα ακαδημαϊκό έτος όπως γίνεται τώρα. Η εκπαίδευση και Χρήση λογισμικών βοηθημάτων και υποστηρικτικής τεχνολογίας για την όσο δυνατή αυτόνομη πρόσβαση του μαθητή στο μάθημα και στην κοινότητα θα πρέπει να αποτελεί μέρος των εκπαιδευτικών στόχων του μαθητή σε όλες τις βαθμίδες εκπαίδευσης και αναπόσπαστο κομμάτι της εκπαιδευτικής ύλης. 
• Συνεργασία ειδικών παιδαγωγών με εκπαιδευτικούς Μέσης εκπαίδευσης. Στα Γυμνάσια και στα Λύκεια δεν παρέχετε ειδική εκπαίδευση !!. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα τα παιδιά μας είτε να εγκαταλείπουν την μέση εκπαίδευση είτε να είναι μαθητές φαντάσματα. Οι ειδικοί εκπαιδευτικοί θα μπορούσαν να συμβάλουν στην παροχή εξατομικευμένης στήριξης μέσα στην τάξη και στην επιμόρφωση των γενικών δασκάλων και καθηγητών σε θέματα αναπηριών, σε καθημερινή βάση ακόμη και στην διαφοροποίηση της εκπαιδευτικής ύλης ανάλογα με τις ανάγκες.
• Έγκριση και εξασφάλιση όλων των παροχών που δίνει το Υπουργείο Παιδείας κατά την φοίτηση ενός παιδιού με αναπηρία στην δημόσια εκπαίδευση( συνοδό , υποστηρικτική τεχνολογία ) και στην ιδιωτική εκπαίδευση δίνοντας έτσι το δικαίωμα επιλογής.
• Προσαρμοσμένα προγράμματα δραστηριοτήτων για συμμετοχή παιδιών με αναπηρίες. ( Αθλητισμός , μουσική , τέχνη , εκδρομές , καλοκαιρινά σχολεία , κατασκηνώσεις). Στήριξη με συνοδό ( όπου είναι δικαιούχοι ) και σε εξωσχολικές δραστηριότητες που οργανώνονται από την σχολική κοινότητα. 
• Δημιουργία δημόσιων δομών και σχεδιασμός των γενικών σχολείων ώστε να είναι εφικτή η παροχή θεραπειών στο πλαίσιο των προγραμμάτων ολοήμερων σχολείων με αγορά υπηρεσιών. θα μπορούσε να συμπεριληφθούν ατομικά ή ομαδικά προγράμματα φυσιοθεραπείας , εργοθεραπείας , λογοθεραπείας , ειδικής εκπαίδευσης , Υποστηρικτικής τεχνολογίας ,ψυχολογικής στήριξης, εικαστικής θεραπείας , μουσικοθεραπείας , αθλητισμός για ΑΜΕΑ, δραματοθεραπείας και άλλων απαραίτητων προγραμμάτων ανάλογα με τις ανάγκες για να μπορούν τα παιδιά να συνεχίζουν στο σχολείο τις θεραπείες που χρειάζονται εβδομαδιαία έχοντας κοινούς στόχους με τους εκπαιδευτικούς για την σφαιρική εξέλιξη των παιδιών.
• Προσαρμογές στο χώρο της διδασκαλίας, των δραστηριοτήτων και του παιχνιδιού με καθορισμό κατάλληλου αριθμού μαθητών, συμβολή κατάλληλου αριθμού εκπαιδευτικών και άλλων επαγγελματιών 
• Συμβουλευτική μαθητών με αναπηρία επί τακτικής βάσης και των οικογενειών τους και διαλέξεις προς τους μαθητές για αποδοχή της διαφορετικότητας
• Ειδικός εξοπλισμός σε τάξεις με προτεραιότητα τα σχολεία που φιλοξενούν παιδιά με αναπηρίες. (διαδραστικοί πίνακες, ειδική μικροφωνική, μονώσεις δωματίων, ευρύχωρες - προσβάσιμες αίθουσες, προσβάσιμοι χώροι δραστηριοτήτων, κλιματισμός, παιχνίδια σε νηπιαγωγεία για όλα τα παιδιά)
• Παροχή υπηρεσιών και εκπαίδευση για προετοιμασία μαθητών Λυκείου για όσο το δυνατόν ανεξάρτητη διαβίωση και εξασφάλιση επαγγελματικής απασχόλησης.
• Προγράμματα για αποφοίτους ‘Δια βίου Μάθησης’ και απασχόλησης 

Τέλος για να μπορέσουμε να πορευθούμε προς την σωστή κατεύθυνση το Υπουργείο Παιδείας θα πρέπει να διαβουλευθεί και να εμπλέξει ενεργά τις αντιπροσωπευτικές οργανώσεις των ατόμων με αναπηρίες και θα πρέπει να καταλήξει στη διαμόρφωση και υιοθέτηση ενός ξεκάθαρου, στοχευμένου και επαρκώς χρηματοδοτούμενου σχεδίου δράσης που να διασφαλίζει ότι τα παιδιά και οι ενήλικες εκπαιδευόμενοι με αναπηρίες μπορούν να ασκήσουν το δικαίωμά τους στην ενιαία εκπαίδευση και την υιοθέτηση και εφαρμογή ενός σαφούς νομοθετικού πλαισίου ενιαίας εκπαίδευσης (“inclusive education”) με στόχο την πλήρη αντικατάσταση του διαχωριστικού συστήματος εκπαίδευσης με την ενιαία εκπαίδευση, με το οποίο να καθορίζεται με απόλυτη σαφήνεια η πολιτική για τα ζητήματα της εκπαίδευσης των ατόμων με αναπηρίες με τρόπο ώστε αυτή να συνάδει πλήρως με το Γενικό Σχόλιο Αρ. 4 (2016) και τις πρόνοιες ανάμεσα σ’ άλλα, της παρ. (η), (ρ), (φ) του Προοιμίου και των άρθρων 1,2, 4, 5, 7, και 24 της Σύμβασης.

Με εκτίμηση 

Γιούλα Πιτσιάλη 
Εκπρόσωπος Πρωτοβουλίας Γονέων και φίλων παιδιών με αναπηρίες

Με την στήριξη των οργανώσεων 
1. ‘Αγκαλιά Ελπίδας’ Παγκύπρια Οργάνωση Γονέων και φίλων Παιδιών με εγκεφαλική και άλλες παραλύσεις. 
2. Παγκύπριος Σύνδεσμος Σύνδρομο Down
3. Παγκύπρια Οργάνωση Τυφλών